آزمایشات غربالگری - پیشگیری از سرطان

پیشگیری از سرطان

آزمایشات غربالگری
بسیاری از سرطانها قابل پیشگیری اند. تعدادی از این بیماری ها اگر به موقع تشخیص داده شوند کاملا قابل درمان خواهند بود و حدود نیمی از افرادی که به سرطان مبتلا می شوند در صورت تشخیص به موقع عمر طبیعی خواهند کرد.
روشهای متعددی وجود دارد که می توان از شروع قریب الوقوع سرطان و یا در مراحل اولیه سرطان آگاه شد. یکی از این راهها انجام آزمایشات غربالگری سرطان می باشد.
آزمایشات غربالگری سرطان چیست؟
آزمایشات غربالگری روشی برای شناسایی یک بیماری در مراحل اولیه ی آن است قبل از اینکه فرد به آن بیماری مبتلا شود. باید توجه داشت این مسئله ی واضحی ست که غربالگری در شناسایی بیمارانی که بیماری شان در مراحل اولیه می باشد مفید است و این شناسایی می تواند تعداد افرادی که به دلیل این بیماری می میرند، درد ورنج ناشی از بیماری و هزینه های درمان را کاهش دهد.
ثابت شده است که برخی از تست های غربالگری تاثیر مهمی در نتیجه ی بیماری و درمان آن دارند. مثال های آن شامل نمونه برداری از مخاط دهانه رحمبرای شناسایی سرطان دهانهرحم و کولونوسکوپی برای شناسایی سرطان های روده بزرگ می باشد.
باید توجه داشت که بسیاری از سرطانها تنها با معاینه پزشکی و آزمایشات تکمیلی تشخیص داده می شوند.غربالگری روشی برای تشخیص زودرس بیماری در افراد بدون نشانه با هدف کاهش میزان گسترش بیماری و مرگ ومیر ناشی از آن می باشد . این آزمایشات بخصوص در سنین بالای 40 سال برای تمامی افراد و بخصوص در کسانیکه سابقه سرطان را در اقوام درجه یک خود دارند دارای اهمیت می باشد و می تواند تا 80 درصد از سرطانهای خفته در بدن که هنوز علائم واضحی در بدن ندارد رابصورت زودهنگام تشخیص دهند. همچنین در جریان آزمایشات غربالگری می توان تغییراتی در بدن را که می توانند شانس ابتلاء به سرطان را بشدت افزایش دهند تشخیص داده و با درمان آن احتمال ابتلاء به سرطان را بشدت کاهش داد. بطور مثال در جریان معاینات روده بزرگ بوسیله کولونوسکوپی می توان به خروج توده های خوش خیم پولیپی و با حذف این توده ها که در آینده می توانند بدخیم شوند، احتمال ابتلاء به سرطان روده بزرگ را کاهش داد.


 

آزمایشات غربالگری جهت پیشگیری از سرطان

ارگان

غربالگری

پیشگیری

روده بزرگ

آزمایش خون نهفته در مدفوع، پروکتوسکوپی،کولونوسکوپی، بیوپسی، آزمایش خون بررسی سرطان روده بزرگ

حفظ وزن بدن در حالت متعادل،عدم مصرف سیگار، رژیم غذایی پرفیبر(میوه و سبزی)، ورزش

معده

آندوسکوپی

عدم مصرف سیگار،رژیم غذایی مناسب، عدم مصرف غذاهای چرب، ورزش

ریه

رادیوگرافی قفسه سینه، CTاسکن، تست خلط سینه،PETاسکن

عدم مصرف سیگار، عدم تماس با مواد شیمیایی و پرتوتابی

پستان

معاینه توسط دست، ماموگرافی، سونوگرافی

ورزش، رژیم غذایی مناسب

دهانه  رحم

تست پاپ اسمیر

بهداشت روابط جنسی

پروستات

معاینه پروستات، آزمایش خون بررسی سرطان پروستات

رژیم غذایی مناسب

پوست

معاینه بالینی

ممانعت از تماس نور خورشید، استفاده از ضدآفتاب مناسب

تخمدان

سونوگرافی تخمدانها

 




آزمایشات غربالگری شامل بررسیهای پرتونگاری، آزمایشات خون و همچنین استفاده از روشهای مختلف اندوسکوپی و بررسیهای ژنتیک می باشند. شروع هر سرطانی در بدن می تواند سیستم ایمنی فرد را تحریک کرده که این باعث پدید آمدن پروتئینها یا آنزیمهایی در بدن و آزاد شدن آنها در خون می گردد. بررسی این مواد در خون می تواند نشانی از این فرآیند واکنشی در بدن بوده و ما را از اولین مراحل تشکیل سلولهای سرطانی در بدنمان مطلع سازد. بعضی از این ترکیبات غیر اختصاصی بوده و بدنبال هر سرطانی می تواند میزان آن در خون بالا رود، در حالیکه بعضی دیگر اختصاصی یک ارگان خاص بدن بوده و اطلاعات دقیقتری از محل شروع ضایعه می دهند.
آزمایشات پرتو نگاری نظیر عکسهای گرفته شده توسط اشعه ایکس، سی تی اسکن یا ام آر آی می تواند نمایی غیر طبیعی در بدن ما را کشف کنند که علیرغم عدم وجود علائم بالینی نشان دهنده مراحل اولیه یک سرطان باشند. بعنوان مثال در عکس ریه، وجود توده های غیر طبیعی در ریه می تواندعلائمی هشذار دهنده از سرطان ریه باشد. وجود توده های غیر طبیعی در نسج پستان، تخمدان، رحم و یا کبد نیز می تواند نشانه ای از شروع یک روند بدخیمی در این اعضاء بوده که با استفاده از روشهای دقیق تر نظیر نمونه برداری(بیوپسی) می توان از ماهیت اصلی این توده ها آگاه شد و در صورت بدخیمی آنها با جراحی از انتشار آن در عضو مربوطه و سایر نقاط بدن پیشگیری کرد.
آزمایشات غربالگری درون نگری(اندوسکوپی) در دستگاه گوارش و ادراری می توانند از هر گونه تغییر شکل مخاط این دستگاه ها و یا وجود توده های غیر طبیعی ما را آگاه سازند. با استفاده از این روشها می توان از تغییرات در مری، معده، روذه بزرگ و راست روده اگاهی پیدا کرد. بسیاری از این تغییرات پیش مرحله شروع سرطان در آن عضو می باشد که با تمهیدات لازم درمانی می توان از شروع سرطان پیشگیری کرد.سرطان پستان شایعترین سرطان در بدن بانوان کشورمان می باشد. انجام ماموگرافی(آزمایش پرتو نگاری مخصوص پستان) بصورت دوره ای بخصوص در سنین بالای 30 سال می تواند در تشخیص زود هنگام این سرطان مرثر باشد و در سنین بین 50-74 سالگی هر دو سال یکبار بایستی تکرار شود.
در پایان لازم به یادآوری است که در مواردی نتایج این آزمایشات ممکن است مثبت باشد ولی دلیل بر وجود سرطان در ما نیست. نتایج مثبت این آزمایشات غربالگری اغلب نیاز به مطالعات بیشتر برای قطعی شدن وجود سرطان دارد و تا آن زمان بایستی از مضطرب شدن پرهیز نمود. در بسیاری موارد آزمایشات غربالگری با توجه به نتایج آنها بایستی در فواصل زمانی مشخصی تکرار شوند. این بخصوص در افرادی که در معرض سرطان های خاصی هستند اهمیت داشته و نیاز به پیگیری دقیق آن می باشد.
آزمایشات غربالگری در کشورمان نیازمند تعریف مشخصی می باشد که با توجه به سرطان های شایع، سن ابتلاء آنها و هزینه آزمایشات تبیین گردد. حمایت سازمان های بیمه گر از این آزمایشات نیز باعث کاهش ابتلاء به سرطان، تشخیص زود هنگام بیماری وکاهش مرگ و میر و در نهایت کاهش چشمگیر هزینه درمانی سرطان در کشورمان خواهد گردید، نتایجی که هم بیمار از آن سود می برد و هم شرکت های بیمه.

تهیه و تنظیم : مرکز مهر(سرطان) بیمارستان رضوی

دانلود کاتالوگ